Sıkça Sorulanlar

 Son yıllarda OGTT’nin anne ve bebekte bir takım riskler
oluşturabileceği konusunda önemli endişeler oluşmuştur.
Ancak literatürde OGTT’ye bağlı meydana geldiği tespit
edilen herhangi bir komplikasyon yer almamaktadır
(22). Yapılan bir çalışmada OGTT sırasında oksidatif
stres düzeyinin arttığı, ancak anneye ve fetüse olan
etkilerinin belirlenmesi için daha fazla çalışmaya ihtiyaç
olduğu belirtilmiştir (23). Bu kapsamda literatürde
gebelikte OGTT yapılmasını destekleyen çalışmalar
yaygındır. Ülkemizde de Sağlık Bakanlığı tarafından
yayınlanan riskli gebelikler yönetim rehberinde
gebelikte GDM’nin tanılanması açısından OGTT’ye
ilişkin herhangi bir risk belirtilmemiş ve yapılması
önerilmiştir (24).

​

(Sağ Aka Derg, 2021; 8(4): 283-289)

(Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2019; 9(1): 10-18)

​GDM, anne ve fetüs/
yenidoğan için ciddi sorunlara neden olabilmektedir.
Bunlar preeklampsi, polihidroamniyos, üriner sistem
enfeksiyonu, preterm eylem, abortus, konjenital
anomaliler gibi antepartum dönemde görülebilecek
sorunlar olabileceği gibi makrozomi, distosi, doğum
travmaları, operatif doğumlar ve postpartum kanamalar
gibi intrapartum ve postpartum sorunlar olarak da
karşımıza çıkabilmektedir (1). Bu nedenle gebelikte
diyabetin erken dönemde tanılanması ve kontrol altına
alınması maternal/fetal sağlık ile yenidoğan sağlığı
açısından önemlidir.

​

(Sağ Aka Derg, 2021; 8(4): 283-289)

Sağlık Bakanlığı tarafından önerilen ulusal tarama
standartlarına göre GDM’ye bağlı komplikasyonların
azaltılabilmesi için hem antenatal hem de postpartum
dönemde normogliseminin sağlanması amacıyla
gebeliğin ikinci trimesterinde (24-28. gestasyonel
haftalar arasında) OGTT ile GDM taraması yapılması
önerilmektedir. OGTT 50 g, 75 g ve 100 g glikoz
yüklemesi şeklinde yapılabilmektedir. Ancak uygulanan
testlere yönelik optimal bir yaklaşım bulunmamakta ve
kurum prosedürlerine göre değişiklik gösterebilmektedir.

GDM taramasında tek (75 gr OGTT) ve iki basamaklı (50
gr ve 75 gr ya da 100 gr OGTT) yöntemler olmak üzere
iki farklı yaklaşım kullanılabilmektedir (18). Türkiye
Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği, fetüste
makrozomi ve buna bağlı olarak gelişebilecek riskleri
azaltmak, anne adayının sağlığını korumak ve ayrıca
ileride gelişebilecek tip II diyabet ve insülin rezistansı
açısından riskli kadınları izleyebilmek için tüm gebelerde
24. ve 28. haftalar arasında GDM taraması yapılmasını
önermektedir. Bu taramada 50 gr glikoz içirildikten 1.
saat sonraki plazma glikozu 140–180 mg/dl bulunan
kadınlara, GDM yönünden kesin tanı konulmak üzere 75
gr glikoz ile 2 saatlik OGTT yapılır. Elli gr glikoz ile
tarama testinde 1. saat plazma glikozu ≥ 180 mg/dl
bulunması durumunda 75 gr glikoz ile OGTT
yapılmasına gerek bulunmamaktadır. Bu gebelerin
gestasyonel glikoz intoleransı olarak kabul edilmesi ve
GDM gibi takip edilmesi gerekmektedir. Ayrıca GDM
riski yüksek olan kadınlarda ön tarama testi olmaksızın
doğrudan 75 gr glikoz ile OGTT yapılabilir (9)

​Fetüste makrozomi ve buna bağlı riskleri azaltmak, anne
adayının sağlığını korumak ve ayrıca ileride gelişebilecek
tip 2 diyabet ve insülin rezistansı açısından riskli kadınları
izleyebilmek için Türk toplumunda -riski olsun olmasın tüm
gebelerde 24-28. haftalarda GDM araştırması yapılmalıdır.
GDM taraması için 50 gram glikozlu ön tarama testi yak-
laşımı benimsenmelidir.
Tarama testinde 50 gram glikoz içirildikten sonra 1.st
plazma glikozu (PG) 140-180 mg/dL bulunan kadınlara
GDM yönünden kesin tanı konulmak üzere 100 gram glu-
kozlu 3 saatlik OGTT yapılmalıdır (şekil-1).
• 50 gram glikozlu tarama testinde 1.st PG ≥180 mg/dL
bulunması durumunda OGTT yapılmasına gerek yoktur.
Bu vakalar GDM olarak kabul edilip takip ve tedavisi-
ne başlanmalıdır.
• 100 g glikozlu 3 saatlik OGTT’de 4 kesim noktasından
2’sinin aşılması GDM tanısı koydurur. Sadece 1 rakamı
kesim noktasını geçen vakalar gestasyonel glikoz into-
leransı kabul edilir ve tıpkı GDM gibi yakından takip edil-
melidir.
• Alternatif olarak, özellikle GDM kuşkusu yüksek olan
kadınlarda veya hekim tercihi ile ön tarama testi olmak-
sızın doğrudan 75 g glikozlu tek aşamalı OGTT yapıla-
bilir. Bu testte açlık, 1.saat ya da 2.saat kesim noktala-
rından birinin aşılması GDM tanısı koydurur.

​

(Sağ Aka Derg, 2021; 8(4): 283-289)

(Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2019; 9(1): 10-18)

(Klinik Tıp Bilimleri Dergisi, 2017; 5(4))

American College of Obstetricians and Gyneco-
logists (ACOG) ve American Diabetes Association
(ADA); her ikisi de tüm gebelerin gestasyonel diyabet
açısından taranmasını önermektedir (10,11). Tarama
testleri gebeliğin 24–28. haftalarında yapılmaktadır.
Fakat hangi tarama testinin kullanılacağı halen tartış-
malıdır (12).

Ülkemizde ise konu ile ilgili otoriteler, IADPSG kriter-
leri ile GDM tanısı koymak çok kolaylaşacağından, GDM
tanısı alan gebe sayısının çok artacağına, bu durumun eko-
nomik ve emosyonel sorunları beraberinde getireceğine işa-
ret ederek iki aşamalı (50 gram glikozla ön tarama testi ve
ardından 100 gram glikozla OGTT) tanı yaklaşımına devam
edilmesini benimsemektedirler (3). Bu sebeple Türkiye En-
dokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD), jinekoloji ca-
miası tarafından benimsenen iki aşamalı tanı yaklaşımının
sürdürülmesini önermekle birlikte kolay uygulanması,
GDM tanısına standardizasyon getirmesi ve glikoz kesim
noktalarının doğrudan fetusun komplikasyonlarına dayana-
rak belirlenmesi nedeniyle, alternatif olarak, 75 gram gli-
kozla OGTT’nin de GDM tanısında kullanılabileceğini öner-
mektedir. TEMD, riskli kadınlarda ilk prenatal vizitte ges-
tasyonel diyabet veya gestasyonel glikoz intoleransı araş-
tırılmasını önermektedir.

​Yakın zamanda gebelikte tarama yapılıp yapıl-
maması ile ilgili görüş farklılıkları olsa da American
College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG)
ve ADA, tüm gebelerin GDM açısından taranmasını
önermektedirler (10,11). Tarama testleri gebeliğin 24–
28. haftalarında önerilmektedir. Fakat diyabet şüphesi
uyandıran önemli semptom ve bulgular varsa ilk pre-
natal vizitte tarama yapılabilir (17). Bununla beraber
hangi tarama testinin kullanılacağı tartışmalıdır (12).
Tarama amaçlı; sadece risk faktörlerine göre tarama,
rastgele glukoz ölçümü, açlık glukoz değeri, HbA1c, 50
g ve 75 g glukoz yükleme testleri kullanılabilmektedir.
Bunlardan sensitivitesi en yüksek olanlar 50 g (%59)
ve 75 g (%79) glukoz yükleme testleridir (18). Yapılan
bir çalışmada klasik oral glukoz yükleme testlerine al-
ternatif olarak şekerli sakız çiğneme ile tarama yapıl-
masının hem hasta uyumunu arttırdığı hem de daha
uygun maliyetli olduğu ve 100 g OGTT doğrulaması
ile etkililiğinin diğer tarama yöntemlerine eşit olduğu
belirtilmektedir (19)

​

(Anadolu Kliniği Tıp Bilimleri Dergisi, 2016; 21(1):15-20)

(Klinik Tıp Bilimleri Dergisi, 2017; 5(4))

Tarama testlerinin amacı belli bir hastalığın gelecekte or-
taya çıkması veya halihazırda bulunması olasılığı yüksek
asemptomatik bireylerin tespit edilmesidir. GDM için tara-
ma iki veya tek aşamalı iki veya tek aşamalı OGTT olarak
yapılabilir. En iyi tarama testi hakkında hala fikir birliği bu-
lunmamaktadır. Erken gebelikte taramanın faydasına ait ka-
nıt bulunmamakla beraber tanı konulmamış tip 2 DM şüp-
hesi yüksek kadınlarda (ör: BKİ>30, GDM öyküsü veya bi-
linen BGT, PKOS’u olanlar) ilk prenatal vizitte tarama veya
tanı testleri yapılabilir. Ancak hangi riskli kadınlarda erken
tarama yapılması gerektiğine dair valide edilmiş bir kriter
bulunmamaktadır.
Eğer erken tarama yapılmadıysa veya negatifse tarama-
nın 24-28. gestasyonel haftalarda yapılması önerilmektedir.
GDM’de OGTT sırasında barsaktan glikoz absorbsiyonu
belirgin olarak azalmıştır. Bu nedenle gebelikteki hiperglise-
mi hızlı veya artmış glikoz abzorpsiyonuna bağlı değildir (2)

​

(Klinik Tıp Bilimleri Dergisi, 2017; 5(4))

Anne; bulantı, kusma, terleme, baş dönmesi belirtilerini yaşayabilir.

 

(Ege Üniversitesi,Gebelere Verilen Videolu Eğitimin Oral Glukoz Tolerans Testi Yaptırma, Bilgi ve Kaygı Düzeyine Etkisi: Randomize Çalışma, 2024:10-11)